Świadkowie stanu wojennego na „Zaduszkach muzealnych” w Stalowej Woli

Wspomnienia internowanych, historia młodzieżowego oporu i pamięć o Stanisławie Krupce złożą się na tegoroczne „Zaduszki muzealne”. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli organizuje spotkanie w piątek 20 listopada 2026 roku w Galerii Malarstwa Alfonsa Karpińskiego. Udział jest bezpłatny, ale wymaga wcześniejszego zgłoszenia. Dwa wydarzenia poświęcone będą osobom, które sprzeciwiały się władzom PRL, angażowały w działalność opozycyjną i doświadczały represji aparatu bezpieczeństwa. Obok wykładu historycznego zaplanowano rozmowę z działaczami „Solidarności”, z udziałem publiczności. Jak młodzież sprzeciwiała się systemowi Program rozpocznie się o godz. 11.00 wykładem „Młodzież antysystemowa w PRL 1956-1989. Wybrane przykłady z Polski południowo-wschodniej”. Wygłosi go dr hab. Bogusław Wójcik z Biura Badań Historycznych IPN o/Rzeszów. Spotkanie potrwa do godz. 12.00. Historyk przedstawi różne formy młodzieżowego sprzeciwu: od niewielkich lokalnych grup, przez spontaniczne działania, po aktywność w legalnych organizacjach i kontrkulturze. Omówi również wpływ sytuacji politycznej na postawy młodych ludzi oraz znaczenie powstania NSZZ „Solidarność” i wprowadzenia stanu wojennego dla ich zaangażowania. Bogusław Wójcik zajmuje się m.in. młodzieżową działalnością antysystemową w Polsce południowo-wschodniej. Jest autorem książki „Młodzież antysystemowa w Polsce południowo-wschodniej w latach 1957-1989”. Internowanie i życie po powrocie Od godz. 12.30 do 14.00 odbędzie się panel „Strategia radzenia sobie podczas internowania, od 13 grudnia 1981 r. i w dalszej działalności NSZZ „Solidarność””. Rozmowę poprowadzi dr Joanna Kopacz, a wezmą w niej udział: Andrzej Kaczmarek, Eugeniusz Trzuskot, Jerzy Kopeczek, Jacenty Jędruch. Punktem wyjścia będzie sytuacja w kraju i zakładach pracy przed 13 grudnia 1981 roku oraz rozwój struktur związkowych. Następnie uczestnicy wrócą do zatrzymań, pierwszych godzin internowania i codzienności w ośrodkach odosobnienia. Porozmawiają o przesłuchaniach, presji Służby Bezpieczeństwa, wzajemnym wsparciu, praktykach religijnych i kontaktach z bliskimi. Ważną częścią spotkania będą doświadczenia rodzin: trudności materialne, pomoc sąsiadów i Kościoła, wsparcie z zagranicy oraz przeżycia dzieci. Dyskusja obejmie także powrót z internowania — poszukiwanie pracy, inwigilację, dalsze represje i odbudowywanie działalności opozycyjnej. Wśród panelistów są świadkowie tych doświadczeń. Eugeniusz Trzuskot został internowany 13 grudnia 1981 roku, Jerzy Kopeczek — 15 grudnia, a Jacenty Jędruch — dzień później. Andrzej Kaczmarek uczestniczył w strajkach w Hucie Stalowa Wola w 1988 roku; w sierpniu, po rewizji w mieszkaniu, został zatrzymany na 48 godzin. Spotkanie poświęcone Stanisławowi Krupce Panel będzie dedykowany Stanisławowi Krupce, pierwszemu przewodniczącemu NSZZ „Solidarność” w Regionie Ziemia Sandomierska. Uczestnicy przywołają go jako współpracownika, organizatora i lidera. Tematem rozmowy będą jego decyzje, sposób skupiania wokół siebie ludzi oraz postawa podczas internowania. Krupka we wrześniu 1980 roku współorganizował strajk na Wydziale M-02 Huty Stalowa Wola, a następnie przewodniczył Komitetowi Założycielskiemu związku w HSW i Międzyzakładowemu Komitetowi Założycielskiemu w Stalowej Woli. Internowany 13 grudnia 1981 roku, przebywał kolejno w Załężu koło Rzeszowa, Kielcach-Piaskach i Nowym Łupkowie. Wolność odzyskał 7 grudnia 1982 roku. Zmarł w 2019 roku. Rozmówcy podejmą również temat doświadczeń, które zachowują znaczenie dla kolejnych pokoleń, oraz osobistego przesłania wynikającego z działalności opozycyjnej. Pamiątki i zapisy na wydarzenie Spotkaniom będzie towarzyszyć wystawa pamiątek osób internowanych i związkowców, a także przedmiotów związanych z tworzeniem NSZZ „Solidarność” w regionie. „Zaduszki muzealne” odbędą się w Galerii Malarstwa Alfonsa Karpińskiego przy ul. Rozwadowskiej 12 w Stalowej Woli. Liczba miejsc jest ograniczona. Zgłoszenia oraz informacje o wydarzeniu przyjmuje Joanna Kopacz z działu edukacji GMAK pod numerem 797 120 229.